Ποια Είναι η Εμπειρία όταν Θέλουμε να Αλλάξουμε μια Συμπεριφορά;

Όταν θέλουμε να αλλάξουμε μια συμπεριφορά, πραγματοποιείται μια διαδικασία που είναι εξαιρετικά χρήσιμο να γνωρίζουμε.

Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις που κάποιος μπορεί να θέλει ή να πρέπει να αλλάξει συμπεριφορά. Οι Prochaska και DiClemente πριν από 30 χρόνια εξέλιξαν ένα μοντέλο αλλαγής συμπεριφοράς το οποίο βασίστηκε στην έρευνα τους σχετικά με την διακοπή του καπνίσματος.

Το αρχικό τους ερώτημα ήταν να βρεθεί ο λόγος για τον οποίο μερικοί καπνιστές κατόρθωναν να διακόψουν το κάπνισμα μόνοι τους, ενώ κάποιοι άλλοι ήθελαν την βοήθεια κάποιου ειδικού.

Το βασικό τους συμπέρασμα ήταν ότι οι καπνιστές, αλλά και οποιοσδήποτε άλλος θέλει να αλλάξει μια κακή συνήθεια, αλλάζουν συμπεριφορά μόνο όταν είναι έτοιμοι να το κάνουν.

Το μοντέλο που δημιούργησαν δείχνει ποια είναι η εμπειρία όταν θέλουμε να αλλάξουμε συμπεριφορά και πώς γίνονται οι συνειδητές αποφάσεις που μας οδηγούν στην αλλαγή.

Tο συγκεκριμένο μοντέλο έχει εφαρμοσθεί επιτυχώς για την αντιμετώπιση προβλημάτων αλκοολισμού, ναρκωτικών και καπνίσματος, αλλά είναι ένας πολύ χρήσιμος τρόπος σκέψης σχετικά με οποιαδήποτε συμπεριφορά θέλουμε να αλλάξουμε.

Κοινωνικοί λειτουργοί, θεραπευτές και ψυχολόγοι χρησιμοποιούν το μοντέλο για να κατανοήσουν την συμπεριφορά των ασθενών τους και να τους εξηγήσουν την διαδικασία αλλαγής.

Πλεονέκτημα του συγκεκριμένου μοντέλου είναι, ότι είναι πολύ απλό και κατανοητό,  υποστηρίζεται από εκτεταμένη έρευνα και μπορεί να εφαρμοσθεί σε πολλές περιπτώσεις.

Τα στάδια σύμφωνα με το μοντέλο είναι τα παρακάτω:

Όταν θέλουμε να αλλάξουμε μια συμπεριφορά, πραγματοποιείται μια διαδικασία που είναι εξαιρετικά χρήσιμο να γνωρίζουμε.
#1. Προ-περίσκεψη

Σε αυτό το στάδιο το άτομο δεν έχει ακόμη στα πλάνα του να κάνει κάποια θετική αλλαγή, για το επόμενο εξάμηνο. Αυτό συμβαίνει είτε λόγω της άρνησης του να δεχθεί το πρόβλημα, είτε λόγω των συνεχόμενων ανεπιτυχών προσπαθειών να το διορθώσει.

Ο μόνος τρόπος να περάσει στο επόμενο βήμα είναι να φτάσει σε ένα σημείο που θα συνειδητοποιήσει τα πλεονεκτήματα της αλλαγής.

Για παράδειγμα, κάποιος που γνωρίζει ότι πρέπει να ξεκινήσει να αθλείται τακτικά, αλλά δεν βρίσκει το κίνητρο, ίσως σκέφτεται ότι όσες φορές προσπάθησε, τελικά απέτυχε. Θα αρχίσει να το σκέφτεται πιο σοβαρά, όταν η κατάσταση θα είναι τέτοια που θα συνειδητοποιήσει ότι πρέπει να ξεκινήσει. Θα περάσει έτσι στο επόμενο βήμα.

Αν πάλι θέλεις να ξέρεις ποιες είναι οι κακές συνήθειες που εξαφανίζουν την ερωτική σου ζωή, τσέκαρε αυτό το βίντεο:


#2. Περίσκεψη

Αυτό το στάδιο είναι η φυσική συνέχεια του προηγούμενου, όπου το άτομο αρχίζει και σκέφτεται σοβαρά τα πλεονεκτήματα της αλλαγής. Σε αυτό το στάδιο παρόλο που εξετάζει το ενδεχόμενο να αλλάξει συνήθειες, περνά πολύ χρόνο σκεπτόμενος τις δυσκολίες. Αυτό είναι ένα στάδιο που μπορεί να διαρκέσει ακόμη και έναν χρόνο.

Θα μπορούσαμε να χαρακτηρίσουμε αυτή την φάση, ως στάδιο της αναβλητικότητας.  Στο παράδειγμα που αναφέραμε παραπάνω, το άτομο έχει αρχίσει και σκέφτεται τα οφέλη της άσκησης, αλλά σκέφτεται επίσης την προσπάθεια που πρέπει να καταβάλλει και τον χρόνο που πρέπει να διαθέσει.

Το επόμενο βήμα θα έρθει όταν η ιδέα για την νέα συμπεριφορά αρχίζει να γίνεται πεποίθηση και στιβαρό σχέδιο.

#3. Προετοιμασία

Στο σημείο αυτό, η συμπεριφορά αρχίζει να αλλάζει και το σχέδιο μπαίνει σιγά-σιγά σε εφαρμογή. Αυτό το στάδιο είναι σύντομο, με διάρκεια που συνήθως είναι λίγες εβδομάδες. Στο παράδειγμα μας, μπορεί το εν λόγω άτομο, να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα διατροφής ή να ξεκινήσει μαθήματα με έναν personal trainer.

#4. Δράση

Το σχέδιο τώρα μπαίνει σε πλήρη εφαρμογή. Η φάση αυτή διαρκεί μερικούς μήνες. Στο συγκεκριμένο παράδειγμα το άτομο μπορεί να ξεκινήσει γυμναστήριο και να τηρεί το πρόγραμμα διατροφής του.

Η επιθυμία του για αλλαγή είναι πλέον εύκολα παρατηρήσιμη για τους ανθρώπους του περιβάλλοντος του. Αν δηλαδή κάποιος άνθρωπος του περιβάλλοντος σου ξεκινήσει μια νέα συνήθεια για να αλλάξει συμπεριφορά, σημαίνει ότι ήδη υπήρχε η σκέψη μέσα του για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, απλά κανείς δεν το είχε παρατηρήσει.

#5. Συντήρηση

Λίγους μήνες μετά το στάδιο της δράσης το άτομο αρχίζει να αναζητά έναν τρόπο να διατηρήσει την νέα συμπεριφορά του και κάνει τις ανάλογες αλλαγές στον τρόπο ζωής του. Πλέον κάνει συνειδητές προσπάθειες να προστατέψει την νέα του συνήθεια, αποτρέποντας τον εαυτό του, για παράδειγμα, από το να φάει γλυκά.

Κάποιος που δεν καταφέρνει να μπει στο στάδιο της συντήρησης, δεν θα καταφέρει να διατηρήσει την καινούρια συμπεριφορά επί μακρόν. Αντιθέτως, αν οι νέες συνήθειες διατηρηθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, ένα χρόνο ή περισσότερο, τότε το άτομο θα περάσει στο 6ο και τελευταίο στάδιο της αλλαγής συμπεριφοράς.

#6. Τερματισμός

Λίγοι άνθρωποι καταφέρνουν να φτάσουν σε αυτό το στάδιο, το οποίο χαρακτηρίζεται από την πλήρη αφοσίωση στην νέα συμπεριφορά και από την βεβαιότητα ότι δεν θα κυλήσει ποτέ πίσω στην προηγούμενη. Στο παράδειγμα μας το άτομο συνεχίζει να γυμνάζεται τακτικά και δεν φαντάζεται τον εαυτό του να κάνει την ζωή που έκανε προηγουμένως, με κακής ποιότητας διατροφή κλπ.

Για τους περισσότερους ανθρώπους είναι φυσιολογικό να παραμένουν στο στάδιο της συντήρησης για αόριστο χρονικό διάστημα. Αυτό συμβαίνει επειδή η νέα συμπεριφορά θέλει αρκετό καιρό για να αρχίσει να συμβαίνει αυτόματα και φυσικά.

Για παράδειγμα, κάποιος καπνιστής στο στάδιο συντήρησης μπορεί να καπνίσει έστω ένα τσιγάρο, ακόμη και έναν χρόνο μετά την διακοπή του καπνίσματος, μέχρι να φτάσει σε σημείο να μην καπνίζει καθόλου, σαν να μην υπήρξε ποτέ καπνιστής.

Η συμπεριφορά στο φλερτ παίζει μεγάλο ρόλο και μπορείς να την βελτιώσεις, αν γνωρίζεις την επιστήμη που κρύβεται από πίσω, όπως μπορείς να δεις στο βίντεο:


Πόσο Διαρκεί Κάθε Στάδιο;
Όταν θέλουμε να αλλάξουμε μια συμπεριφορά, πραγματοποιείται μια διαδικασία που είναι εξαιρετικά χρήσιμο να γνωρίζουμε.

Όπως ήδη αναφέραμε, πρέπει να γνωρίζεις ότι υπάρχει περίπτωση το κάθε στάδιο να διαρκέσει αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα, προτού καταφέρεις να αλλάξεις την συμπεριφορά σου.

Η κατανόηση αυτού του μοντέλου θα σε βοηθήσει να είσαι περισσότερο υπομονετικός, τόσο με τον εαυτό σου, όσο και με τους άλλους ανθρώπους, όταν επιχειρείται αλλαγή μιας συμπεριφοράς.

Αν προσπαθήσεις να αναγκάσεις τον εαυτό σου να μεταπηδήσει από το ένα στάδιο στο άλλο, το μόνο που θα καταφέρεις είναι να αισθανθείς ενόχληση.

Αν ο απαιτούμενος χρόνος σου φαίνεται μεγάλος, τότε είτε πρέπει να προσεγγίσεις το θέμα διαφορετικά είτε να ζητήσεις την βοήθεια κάποιου ειδικού.

Το μοντέλο αλλαγής μπορεί να βρει εφαρμογή σε κάθε τομέα της ζωής και μπορείς να το χρησιμοποιήσεις μόνος σου κάθε φορά που θέλεις να βιώσεις την εμπειρία αλλαγής μιας συμπεριφοράς.

Γνωρίζοντας τον τρόπο λειτουργίας του μοντέλου θα μπορείς να εστιάσεις στο επόμενο στάδιο και όχι στον τελικό στόχο, κάτι που θα σε βοηθήσει να συνεχίσεις και να αλλάξεις με επιτυχία.

Ποιοι Είναι οι Περιορισμοί του Μοντέλου
Όταν θέλουμε να αλλάξουμε μια συμπεριφορά, πραγματοποιείται μια διαδικασία που είναι εξαιρετικά χρήσιμο να γνωρίζουμε.

Η εφαρμογή του συγκεκριμένου μοντέλου είναι καλύτερη όταν γνωρίζεις ακριβώς τι είναι αυτό που θέλεις να πετύχεις και πώς να το μετρήσεις. Υπάρχουν λοιπόν μερικοί περιορισμοί.

#1. Πρέπει να Θέτεις Ρεαλιστικούς Στόχους

Είναι σημαντικό να είσαι ειλικρινής απέναντι στον εαυτό σου και στην κρίση σου. Ένας στόχος που δεν είναι ρεαλιστικός, δεν πρόκειται να επιτευχθεί ακόμη και αν ακολουθήσεις όλα τα στάδια.

#2. Είναι Δύσκολο να Κρίνεις την Πρόοδο σου

Δεν είναι πάντα εύκολο να μπορείς να μετρήσεις αντικειμενικά τις προσωπικές σου επιτυχίες ή αποτυχίες. Στο παράδειγμα του ανθρώπου που θέλει να προσέχει την διατροφή του, μπορεί να μην μετρά σωστά την πρόσληψη θερμίδων και να μην μπορεί να φτιάξει σωστά το πρόγραμμα του.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι μπορεί να πιστεύεις ότι βρίσκεσαι στο στάδιο της Δράσης, χωρίς όμως να βλέπεις αποτελέσματα. Επομένως, πρέπει να διασφαλίζεις ότι τα κάνεις όλα σωστά και αν δεν μπορείς να το κάνεις μόνος σου, μπορείς να ζητήσεις την βοήθεια κάποιου ειδικού στον τομέα που θέλεις να επιτύχεις την αλλαγή.

Τα επόμενα καλύτερα άρθρα που μπορείς να διαβάσεις:

Κάποιες συμπεριφορές σε κάνουν να δείχνεις σέξι και θα τις βρεις όλες εδώ.

Καλή συνέχεια

Το MenOfStyle.gr είναι το site της πρώτης ομάδας επαγγελματικής εκπαίδευσης, ανάπτυξης και εξέλιξης των προοπτικών των ανδρών στις σχέσεις τους με τις γυναίκες, στα ραντεβού, στην αρρενωπότητά τους, στις κοινωνικές τους δεξιότητες, στην αυτοπεποίθησή τους και στην αυτοβελτίωσή τους. Κύριος σκοπός της είναι η μελέτη και η εξέλιξη των κοινωνικών δυναμικών που αναπτύσσονται μεταξύ των ανθρώπων και ειδικώς κατά την αλληλεπίδραση ενός άνδρα με μια γυναίκα. Με καθημερινή αρθρογραφία, σεμινάρια και events η ομάδα μας, είναι η πρώτη, πιο οργανωμένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση σε θέματα flirting, socializing & self improvement στην Ελλάδα.